Bišida z Jurkom Staryňskym...

 (12.2.2008 Bratislava, Poľskyj inštitut, Lemkivskyj karneval, tema Akcija Visla )
Jakyj micnyj żal leżyt na serciach Lemkiw po 62 rokach od ich nasylnoho wyselinia z Karpackij Witczyzny?
Toty lude, kotry barz chtily wernuty na Lemkowynu, czastynno wernuly po 1955 roci. Welyka czast tych, kotry barz chtily powernuty, ale z pryczym finansowych abo administracyjnych, powernuty ne mohly, pomerła na zemlach zachidnich Polszczy. Teraz na zachodi Polszy dozriwat uż tretie pokolinia Lemkiw. Dla nych realnom witczyznom staje sia misce, de sia narodyly, de żyjut. Duże nas propało, ale toty, kotry chtiat byty Lemkamy, tworiat swoju nowu - na pił realnu, na pił mitycznu Lemkowynu. To wtraczena Arkadija z opowidań didiw, "Lemkiwsky Watry", schidnia cerkow, lemkiwsky zabawy, "Kyczera". I toho, tak jem powił w Bratysławi nycz ne je w syli zminyty, chybal że druha akcja "Wisła" kotra powerne Lemkiw w Karpacky hory.

Wasze nazwysko ne je znane miż aktywistamy Stowaryszynia Lemkiw, czym sia interesujete !
Ja nykoly ne był człenom Stowaryszynia Lemkiw, podibno jak i Objednania Lemkiw. W swoich dijaniach koncentruju sia na praci pozytywistycznij z lemkiwskom mołodezom i ditmy. W 1991 roci zakłał jem Lemkiwskij Ansambl Pisni i Tancia "Kyczera", jakyj paru misiacy piznisze stał sia jurydycznom osobom. W 1998 roci ansambl kupył welkyj budynok w centri Lihnyci. Wtowdy pry ansamblu zaczała dijaty tiż lemkiwska bibliotekau, archiw i newelke muzeum. Kus skorsze, w 1996 roci, wydumalysme miżnarodnych festiwal narodnych i etnicznych menszyn, jakyj organizujeme do hneska. Na "Świt pid Kyczerom" - bo tak sia zowe festiwal, pryjiżdżajut ansambli z ciłoho świta (że lem wyminiu taky derżawy jak: Nowa Zelandija, Meksyk, Togo, Mongolia, Kolumbija, Japonija, Wallis i Futuna, Sierra Leone, Chile, Indii, Kostaryka, Kazachstan, Gruzja, Turcija, Izrail, Kipr, Hongkong cy Tunezija). Krim koncertiw prohram festiwalu wypołniajut parady, wystawy, konferencyi, prezentacji remesła, kuchni. Festiwal wandruje po ciłyj Nyznij Silezyi (piwdenno - zachidnia Polszcza), a od 2007 roka tiz po Lemkowyni. W 2009 roci dotre do Bardejowa, Kurova, Litmanowoj i druhych rusnackych seł na Słowacyi. Protiahom dwoch tyżny (od 23.06.2009 do 06.07.2009) odwidyt bilsze jak trydcet seł i mist. Festiwal dozwalat Lemkam wkazaty "Świt" a "Switu" powisty o nas i naszych turbotach. Sama "Kyczera" tiż duze jizdyt "do swita". Lem protiahom paroch ostatnich rokiw wkazuwała sia na miżnarodnych festiwalach w Meksyku, Indiach, Rosiji, Izraelu, Francyi, Italiji, Rumunii, Indonezyi, Chorwatiji, Bołhariji, Serbiji, Nimeczczyni, Czeskij Republici, Ukrajini, Peru. Wsiady reprezentuwała Polszczu jak ansambl lemkiwskij. Protiahom 18 rokiw prez "Kyczeru" i "Kyczerku" (dytiaczyj ansambl pry "Kyczeri") preszło prawi 500 lemkiwskych dity. Duże z nych naszło w ansamblu towarysziw swoho zytia (dagde uż z 30 podruż) i hneska posyłajut do "Kyczery" swoi dity.

Was jak istoryka interesuje akcja "Wisła" ...?
Studiuwał jem istoryju na Wrocławskym Uniwersyteti, jak cikawostku powim, że w tym samym czasi jak dobrij widomyj Lemkam inszyj istoryk - Bohdan Horbal. Od "wse" interesuwał jem sia istoryjom i kulturom Lemkiw. Zobrał jem tysiaczy dokumentiw pro akcju "Wisła" i wyselinia Lemkiw na Ukrainu, zapysał desiatky hodyn spomniń Lemkiw na mahnitofonowych kasetach, sotky starych fotografii. Kolysy pysał jem pro Lemkiw tiz w lihnyckych gazetach, na tot czas ryhtuju knyżku pro ostatni roky Lemkiw w powiti Nowyj Sancz, odkal byly wyseleny moi didowe i rodycze. Dumam, że knyzka wkaże sia w 2010 roci. Czasto organizuju wystawky i konferencyi pro Lemkiw i tak jak ostatnio w Bratysławi - wystupuju dla riżnych seredowysk z dopowidiamy.

Na besidi spomynalyste, że Wasza żena je prawosławnoj wiry a wy grekokatolyk...
To prawda, moja żena prawosławna a ja grekokatolyk. Winczało nas dwoch swiaszczennykiw: prawosławnyj i grekokatolyckij. Żeby było cikawisze grekokatolyckij odberał prysiahu od mojoj żeny a prawosławnyj od mene! Na także winczania otrymalysme zhodu od oboch jepyskopiw (grekokatolyckoho i prawosławnoho). Ale to do hneska był jedynyj takyj prypadok w Polszczy, potim, choc duże podruż chtiło pity naszym slidom, nykomu sia ne poweło. Nam dopomohła wira, bo zhodu Jepyskopa Jeremiji otrymalysme na ... dwa dny pered ślubom! W zwiazku dwoch ludy najważnisza je lubow. Ona czynyt czudesa. Nażal toj lubowy czasamy brakuje w widnesynach miż śwaszczennykamy i wirnyma oboch konfesiji. Ne mi ociniaty toty relacyi.
Jak ide o jazyk, to liturhiji w cerkwy prawosławnij prawiat sia iszczy po starocerkewnosłowiansky ("Apostoła", zalezno wid otcia duchowoho, czytat sia po ukrainsky, lemkiwsky abo starocerkiewnosłowiansky. Kazania - besiduje po lemkiwsky, ukrainsky abo ... biłorusky, bo welka czas prawosławnych otciw, to Biłorusy), w cerkwi grekokatolyckij - pereważno uż po ukraińsky.

Zwiduval sa
jankolypynskyj