Docent Vasyľ Jabur: „Ja ne byv zastancjom takych skorych zmin...“

 
Tysk na zminu pravyl pravopysu začal bars skoro, može any ne pjať rokiv po ich vydaňu. Tohdy išči dosť často zasidla jazykova komisija, kotru jem viv ja. Lem už ne robyla pry Rusyňskij obroďi, ale pry Odďiľiňu rusyňskoho jazyka i kultury Prjašivskoj univezity. Tu nastaje i zmina garanta, bo naše odďiľiňa je integralnov časťov univerzity.
 
Ja ne byv zastancjom takych skorych zmin i ne byv jem i ne jem peresvidčenyj, ci už 10 rokiv bylo dosť na to, žeby sja zrobyly v pravylach usjaky radikalny zminy. Dozvoľu sobi cholem jednu citaciju z mojoj prypravy na zasidaňa komisiji: „Ne maju z toho dobre počuťa, prypadam si jak znasylňovanyj, bo-m furt peresvidčenyj, že postupnosť roboty, kotru dakotry z vas prosadžujuť, ne je spravna.  Grafika i ortografija suť jedyny discipliny, što suť calkom hotovy. Ostatňi suť buď častočno rozrobleny, abo nyjak. Ne možu porozumity, čom tratyty dorohyj čas na „kvazi“ vylipšuvaňa už hotovoho, a ne robyty skoriše toto, što išči ne je hotove. Kiď bude hotove i ostatňe, potim sja vernuty znovu k začatkom i začaty vyľipšuvaty.“  Takyj postup mi radyly prof. Jan Horecki, prof. Jan Doruľa, prof. Aleksander Duličenko i dakotry dalšy.
 
Može by sme sja mohly kus i pochvalyty, kiď takyj vyznačnyj slavista jak prof. Jan Horecki sja vyslovyv, že z teoretičnoho boku rozpracovaňa našoj grafiky i orfografiji ne maje važnu chybu. Ale ne presvidčil jem cilu komisiju, tak sme začaly rišaty problematiky zmin pravopysu. Chto chodyv na zasidaňa toj komisiji, tak si pamjatať, že vekšynov pry diskusiji o pojednanych zminach nas pry stoľi zistalo do kinca dosť malo tych, chto byv prypravenyj argumentuvaty svoju poziciju – obyčno dvoje: Jurko Cihra i ja. Bo argumenty, jak “podľa mene by malo byty tak“, sme ne braly do uvahy.
 
Pak sme pid neustalym tyskom rozhodly pro zminy pravyl pravopysu, lem už ne pid garanciov ROS, bo naša inštitucija, už mať svoju vlastnu kompetenciju. Ale iz zminov pravyl sme počekaly cholem do času, kiď už sja mohla kvalifikuvano vyslovyty k tomu i molodša generacija, pro kotru hlavno totu normu tvoryme.  
 
I tak v roci 2005 sme vyrišyly realizuvaty zminy v pravylach pravopysu, kotrych dovjedna bylo zroblenych kolo 30, što je dosť velykyj zasjah do pravyl z roku 1994. Kiď jem soj teper znovu perelystoval svoji zapysy iz zasidaňa byvšoj jazykovoj komisiji, tak jem ne našov any jednu teperišňu zminu, o kotrij by sme tohdy ne diskutovaly. Treba pryznaty, že ja osobno mav pryhotovlenych išči vecej alternativ zmin, ale povnosťov sme sja na nych ne ujednotyly. Ja choťiv prosadyty išči vece zmin, rekomendovanych hlavno Jurkom Cihrom, bo joho propoziciji sja mi viďili konštruktivny, robleny iz zamirom jaknajvece pryblyžyty pravopys i formotvoriňa regionu, vzjatomu za osnovu kodifikaciji.
 
doc. PhDr. Vasyľ Jabur, k.n.: K problemom kodifikaciji rusyňskoho jazyka
( skorotčene )
 
Zdroj: Rusyn č. 6/2010