Edmund Bačinskyj

Едмунд Бачинськый – общественный и політичеськый діятель Подкарпатськоі Руси

Єднов из великых постав, ярким представителем интелігенціи Подкарпатської Руси быв доктор права – Едмунд Бачинськый. Вун относився ид тому поколіню, котроє откровенно прониклося русофільством. Єго діятельность на полі културної, політичної, просвітительської роботы може быти достойным приміром діла теперішнього поколіня.

Едмунд Бачинськый походить из знамого на Подкарпатю сящениченського рода. Єго предки были до шестого поколіня греко-католичеськими сященниками. Двоюродным братом єго пра-прадіда быв епископ Андрій Бачинськый (1732-1809) – знамый церковный діятель и просвітитель. По єдным данным род Бачинських походить из старого литовського княжего рода, а їх дворянство подтверждено ищи за час короля Жигмунда III.

Едмунд Бачинськый родився 13 юнія 1880 рока у селі Калин на Тячовщині у родині грекокатоличеського сященника Степана Бачинського (1851-1736). Єго мати была роднов сестров епископа Юлія Фірцака (1836-1912) – иниціатора Верховинськоі акціи. Едмунд не продовжив родинну традицію, учився на правовому факультеті Будапештського універзитета.

До кунця первої Світової войны робив у Мадярщині, у  1919 році робив адвокатом у Кошицях, пак рока 1921 вернувся на Отцюзнину, стався членом аграрноі партіи, быв депутатом парламента Чехо-Словацької Републіки (1925-1929 рокы), у 1922 році быв мером Унгвара, (1929-1939 рокы) и быв сенатором. Е. Бачинськый быв членом земельної адміністраціи, головным совітником высшого суда у Кошицях, быв председов кооперативного общества Подкарпатської Руси, Также выдав книгу „Кооперація на Подкарпатськуй Руси у 1936 році”. Просвітительську діятельность Едмунд Бачинськый воплотив у часы, коли вун быв членом общества им. А. Духновича (1927-1936), у конци 1936 рока, три місяці быв председов общества. Особоє вниманіє заслужує єго діятельность и на полі спорта. Вун любив спорт и относився ид ньому, як ид єднов из форм фізичного и духовного возрожденія народа. 15 септембра 1925 рока єго избрали зам. председов спортивного клуба Русь”, а у 30-х роках вун возглавив популярну футбольну команду „Русь”.

Про єго человічность говорить тот факт, ош вун давав половину своі сенаторськоі платні на нужды спортивного клуба. Будучи дуже многораннов личностьов, вун єден час (1934-1938 рр.) выдавав новинку „Русский Народный Голос”. Начинавучи из юнія 1935 рока, Едмунд Бачинськый сотрудничав из подкарпатськым автономістськым блоком, став членом русофільськоі фракціи Центральної Руської Народної Рады (ЦРНР). Вун быв міністром внутрішних діл у первому составі правительства автономної Подкарпатської Руси (11.10.1935-26.10.1938). У октовбрі 1938 рока Едмунд Бачинськый представляв Подкарпатську Русь на переговорах из Мадярщинов, де были обговорені нові гатары ПР. По сьому поводу вун стрічався из міністром вонкашных діл Германіи
Йоахімом фон Ріббентропом и премьєр-міністром Словакіи др. Йожефом Тісо.

Пусля поверненя Подкарпатськоі Руси ид Мадярщині, наконець, хоть и на куртый час Подкарпатя дустало автономію у повному розуміню, збылося давнє жаданя народа и многых політичных стремленій. У марті 1939 рока Едмунд Бачинськый отдалився вуд політичної діятельности и робив адвокатом.

Из приходом Черленої Арміи, быв арестованый управліням контррозвідки „СМЕРШ” 4-го Украйинського фронта рока 1945 и без суда быв етапованый у варош Єнакієво Донецької области, де умер вуд тифа у таборі діла воєннопліненых на шахті „Юнком” у 1945 році. Про йсе
свідчив п. Николай Бандусяк, котрый быв уєдно из Е. Бачинськым. Пусля установленя совітської власти уд родины Бачинськых конфісковали ушытко майно.

У часы горбачовської перестройкы на основательні заявленія, котрі писав у тогочасный Комітет Державної Безопасности сын єго брата Андрія – Едмунд, єму отвітили, ош по трьох органах (суд, прокуратура, КГБ) єго „діло не проходило”. И зато, ош єго не судили, то и нияких слідув ниє. Так до
сього часа чесный муж нашого народа так и не реабілітованый.

Др. Степан Лявинец

Жерела:
Е. Бачинський, Е. Лютенський „Трибуна” 2004 р.
Др. проф. Иван Поп