John McCain: Pane prezydente, mŷ zname, što takij narid (Karpatskŷ Rusynŷ) istnuje, že nepryznanyj… Ja vas prošu, žebŷ všŷtko ste zrobyly, žebŷ pomočŷ tij spravi…

Zasluhŷ Džona MakKejna, jakŷ sut furt prypomynanŷ, to dostojne i heroične spravuvaňa v komunistyčnij nevoly. V časi vjetnamskoj vojnŷ služŷl vin v amerykaňskij armii. Koly bombyl Hanoi, bŷl zostrilenyj. Katapuľtuval s’a, ranenyj, z vlomlenŷma rukamy i nohom trafyl do areštu, de vjetnamskŷ komunistŷ okrutni znuščaly s’a nad nym. Vŷsluchujučŷm vŷjavyl lem svoje nazvysko, datu narodžŷňa i rangu. Tak nyč vece. Koly otec MakKejna, tiž vojskovyj, ostal holovnŷm komandujučŷm amerykaňskŷma vojskamy na Pacyfiku, Vjetnamci zaproponuvaly vŷsvobodyty sŷna. Lem ponevolenyj z inčŷma amerykaňskŷma soldatamy ne zhodyl s’a vŷjty bez inčŷch. Bŷl systematyčni torturuvanyj. Osvobodženyj z nevoli po 1973 r. ostal politykom.

Vrodyl s’a v Panami, choc biografŷ zaznačajut, što tovdŷ to bŷla amerykaňska terytoryja, to any ne bŷla ňom pered perekopaňom kanalu, any dnes už ne jest. Sama deržava – Panama, tiž voznykla jak kraj odkrojenyj separatystamy od Koľumbii z amerykaňskoho nakazu.

Dnes s’a mož doznaty, što senator i vedučyj komisyi zahranyčnŷch sprav senatu Zjednanŷch Štativ Amerykŷ Džon MakKejn borol s’a o demokratyčnŷ zminŷ na Ukraini. Prypomynanŷ sut joho podorožŷ do Kŷjova i pidtrymuvaňa oboch «majdaniv». Lem pidtrymuvaňa i paraduvaňa to jedno, a besiduvaňa i nahvar’aňa do reaľnŷch, a ne fasadovŷch zmin, jakŷm tovaryšŷt lem frazeologija – to druhje.

Dva osnovnŷ kompleksŷ voprosiv, jakŷ dodnes any ne bŷly rušenŷ do reformuvaňa na Ukraini, to znyščŷňa oligarchičnoho systemu vlasty i rozohnaňa na štŷri vitrŷ oligarchiv ta reformuvaňa sospiľnŷch odnosyn v duchu pošanuvaňa prav menšŷnovŷch grup. Po takoj 15 rokach vydno, što na Ukraini mame regres. Na dnes vydno najvece ekonomičnu bidu sospiľstva i avtorytarnu nacyjonalistyčnu retoryku abŷ-jakoho krykača, oblečenoho v gjerok, reverendu i uniform, cy mundur.

Predše to oligarchija mat s’a v najlipše. Jak jest lem problem, to jednŷ mjahko vchoďat na misce druhŷch. Perka kus inču barvu majut, ptaškŷ totŷ samŷ. Jak s’a medže sobom požrut, to ščebečut pro «rejderiv», mafiju, kurortŷ, mŷtnykiv i gaz-rurkŷ. Lem žebŷ za duže ne ščebetaly, dostajut na konec svoje od tŷch, v jakŷch rukach vece všelejakŷch rurok i motuzkiv.

Druhij kompleks voprosiv skladnijšyj. Sohlašu z tŷma, jakŷ vyďat i zovnišni tyskŷ rozvjazuvaty (abo ne rozvjazuvaty) ukraiňskŷ voprosŷ. Jazŷkovyj zakon, osvitovyj zakon to prymirŷ takŷch bludiv, po kotrŷch Ukrainc’am s’a dolho bude iščŷ tak revkalo, jak po por’adnŷch mineraľnŷch vodach. Šum na cilyj svit pro ťažku doľu Tatariv na Krŷmi svit počul, koly tota terytoryja začala bŷty okupuvana Rosyjom. A cy skorše tam bŷla dospravdŷ zemľa dľa Tatariv molokom tekuča? Z tatarskŷma školamy, universytetom, kuľturnŷma profesyjnŷma instytucyjamy, tatarskŷm samour’adom i polipšaňom čerez centraľnŷ vlasty v Kŷjovi tatarskoj dostomennosty? Prynahidnist i polityčne chosnuvaňa tŷch všŷtkŷch ukraiňskŷch žaliv nad doľom Tatariv bŷlo vydno na tys’ačŷ kilometriv.

Lem koly besidueme o prynahidnŷm stavľaňu polityčnŷch voprosiv v takij čas, koly jest vekša šansa, že budut ony vŷsluchanŷ, to i Karpatskŷ Rusynŷ tak znajut robyty. І dnes choču lem prypomjanuty fragment intervju z prof. Pavlom Robertom Magočijom z 2012 r. Ne bŷlo tovdŷ rosyjskoj agresyi, vojnŷ i nyjakoj velykoj bidŷ na Ukraini. A nastavliňa do nacyjonaľnŷch menšŷn tam bŷlo dalekje od cyvilizuvanŷch evropejskŷch standardiv. Dneska mame lem regres. Poborolo, dumam, što lem na korotkij čas, dumaňa takje, jakje po 1945 r. prynesla v našu čast svita sovitska vlast. І naj jej fras vozme, všŷtko mi jedno cy ona z Kŷjova, cy z Moskvŷ rodom. Pro Lemkiv / Rusyniv toto jedno.

Znajemyj, jakomu ťažko prypysaty inčŷ pohľadŷ jak micno ukrainofiľskŷ, napysal mi – Problem reľacyj Ukrainciv i Rusyniv (Rusnakiv / Lemkiv) jest skomplikuvanyj, kjed ide pro dostomennist, religiju i istoryju. Jak znaš, dľa mene odnošŷňa s’a bud-koho do Rusnakiv / Lemkiv jest kryteryjom standardiv svobodŷ i pošanŷ dľa druhŷch. Prynos’at začuduvaňa vašŷ namahaňa s’a utrymaty svoju kuľturu, jazŷk i nacyjonaľnu dostomennist. Mam počuťa kryvdŷ, jakoj doznaly ste v 40. rokach i perše od Ukrainciv i od nas, Poľakiv. Dnes že treba buduvaty dobrŷ reľacyi zo všŷtkŷma, kotrŷ choťat maty cy majut podibnŷ idei. Ne rezygnuvaty zo svoich pryrodnŷch prav i stremliň. Toto jest nelehkje, lem tak mož buduvaty dobre buduče hev na sesŷm kavaľčŷku zemli, de sme.

Senator Džon MkKejn, vedučyj komisyi zahranyčnŷch sprav senatu Zjednanŷch Štativ Amerykŷ, pry peršŷm «majdani» pišol z tŷm znaňom do ukraiňskoho prezydenta Juščenka i mu povil: Pane prezydente, mŷ zname, što takij narid (Karpatskŷ Rusynŷ) istnuje, že nepryznanyj… Ja vas prošu, žebŷ všŷtko ste zrobyly, žebŷ pomočŷ tij spravi… І mŷ zname, što rišŷňom oblastnoj radŷ z 7. marc’a 2007 r. stosunkom holosiv 72 za i 2 protyv bŷlo vŷznaňa Rusyniv za nacyjonaľnist na terytoryi «Zakarpatskoj oblasty». Toto vŷrišŷňa, choc bŷlo stanovlene v Užhorodi, to bŷlo nakazane senatorom MakKejnom. І choc lem za toto hoden vin bŷty dnes čestvuvanyj Rusynamy jak tot amerykaňskij polityk, jakij ne bral do uvahŷ koňunkturu, lem znal, što odnošŷňa politykiv do karpatoruskŷch voprosiv, vŷznaňa ich za nacyju zo všŷtkŷma konsekvencyjamy hodno bŷty myrovŷm standardom.

Barak Obama, peršyj čornyj amerykaňskij prezydent, vist o smerty senatora Džona MakKejna skomentuval tak: joho žŷťa bŷlo dokazom, što nekotrŷ pravdŷ sut ponadčasovŷ.

BOHDAN GAMBAĽ

Žridlo:
http://www.lem.fm/dzhon-makkeyn-pane-prezidente-myi-zname-shto-takiy-narid-karpatskyi-rusinyi-istnuye-zhe-ne-priznaniy-ya-vas-proshu-zhebyi-vshyitko-ste-zrobili-zhebyi-pomochyi-tiy-spravi/

Foto:
Senator John McCain povseľudni šanuvanyj i čestvuvanyj z ohľadu na žŷťovu dorohu ta reaľnŷ i prypysuvanŷ jomu zasluhŷ vmer mynuloj subotŷ /25. augusta 2018/.