Ony proslavyly rusynskyj narod - Vasyľ Kukoľnyk

01.04.2013


Они прославили русинськый народ - Василь Кукольник

Василь Кукольник – учений-іммігрант из трагічнов судьбов
Говорячи про судьбы русинськых ученых, котрі у 19 ст. перебрали ся жыти и робити у Росію, не мож не памнянути Василя Кукольника, чоловіка из академічными знанями, кума царя Николая І.

Василь Кукольник ся родив 30 януара 1765 рока у Мукачові (тудошня Австрійська імперія). За дакотрыма досліженями вун походив из стариного карпато-русинського дворянского рода, предкы котрого мали княжеськый титул, утраченый при переслідуванях уніатув из боку езуїтув. Айбо се лем гіпотеза. Бо про дворянськоє сословіє у русинув говорити тяжко. Бизувно, у Росіі Кукольник назвав ся дворянином діла булшоі важности (ги то зробив мало пузніше Ю.Гуца-Венелін).

Будущый будитель закончил курс наук в Лемберзькуй академиі, по чому муг выкладати на дакулькых кафедрах : Права, Исторіі, Математикы, Політичеськых наук, любого из древньых и многых новых языков и літератур.

У 1803—1804 рр. Кукольник выдав на польському языкови дві роботы: "Dzieło Ekonomiczne", 5 ч. г. и "Dziennik Ekonoraiczny", 12 ч. Ги професор Замостського ліцея, В. Кукольник в 1803 рокови быв выписаный из Австриі Н.Новосильцевым, по наговорови И.Орлая, в Петербург діла возглавленя кафедры Римского права в Педагогійный институт (товды ищи - Учительську гимназію). Айбо кафедра уже была занята, и вун ся согласив выкладати на кафедрі Опытноі фізикы, так як ошколованя го было універсальным. Кукольник такой выкладав хімію, технологію и агрономію.

З 1805 рока Василь Григорович читав Римськоє право у Высшому Училищі Правоведеня, фізику и право на публічных курсах діла гражданскых чиновникув, римськоє и приватноє російськоє право в Главному Педагогійному институті.

Кукольник выкладав подовж чотирьох рокув (из 20 апреля 1813 до 1 юнія 1817 р.) римськоє и гражданськоє російськоє право Великым Князям Николаю Павловичу (будущому імператорови Николаю I) и Михаілу Павловичу. Пузніше Николай І, цар Росіі, став хресним отцьом (нанашком) сынови Кукольника – Несторови.

Діятельность Кукольника выходила далеко за рамкы педагогійної роботы. В 1814 рокови Кукольник быв назначеный членом Департамента Комерц-Колегиі. Туй вун в ролі визитатора перепозірував учебникы, казенні и приватні заклады, спочатку у Санкт-Петербургови, а потому у Псковськуй губерніі(1815). В 1817 рокови вун быв назначеный совітником Правліня Главного Педагогійного Института, де два разы до того уже директорував, такой быв членом комісіі по ушорюваню російськых законув.

У письмови А. Голіцынови од 13 юнія 1817 рока В. Кукольник писал про свою научно-літературну діятельность: «Недостаток на Российском языке учебных книг по преподаванным мною предметам, и от того происходившие затруднения в произведении желаемых успехов в науках, побудили меня принять на себя труд составить и издать таковые руководства по наукам Сельского Домоводства, равно как и по правам Римскому и Российскому Гражданскому. Оныя сочинения довольно известны не только Правительству, но и всему Государству, и удостоены принятия Министерством Народного Просвещения в исключительное его распоряжение для употребления их в учебных заведениях Империи».

Из одкритям Петербурзького універзитета в 1819 рокови юридичеськым наукам в ньому было обведено дві кафедры – Прав Общых и Положительных. Кукольник возглавив послідню кафедру, включавучу Римськоє и Російськоє право (кримінальноє и гражданськоє).

Кроме вышеупомнянутых двох выдань на польскому языкови, В. Г. Кукольник напечатав ищи в Петербургови: "Курс хозяйственных сведений", 12 книг (1805р.), "Экономический журнал", 3 части (1807р.), "Начальные основания сельского домоводства" (1810 и 1816рр.), "Начальные основания римского гражданского права" (1810р.), "Начальные основания российского частного права", (1813 р.), "Российское частное гражданское право", 2 ч. (1815 и 1818рр.), "Руководство к преподаванию римского права", 2 ч. (1821р.).

На первуй Конференциі в Санкт-Петербурзькому універзитетови по выборам ректора, В.Кукольник являв ся первым кандидатом на сю должность. «В день, назначенный для избрания ректора, Василий Григорьевич в заключении речи, по этому случаю произнесенной, впред поблагодарив тех, которые бы, по расположению своему, вздумали дать на него свой избирательный голос, объявил, что дело уже кончено, и он в Петербурге ни в каком случае не остается».

В 1820 рокови Василь Григорович отказав ся од професуры и переселив ся в Ніжин, де возглавив Гимназію Высшых наук князя Безбородька - нового, шыроко задуманого школьного заклада из енциклопедичнов програмов. Ся перша програма была розроблена и хоснована именно Кукольником.

Ученикы у гимназію принимали ся од 9 до 11 рокув. Курс выкладаня - 9 рокув, розділяв ся на три періоды и каждый період на три ручных класы. Програма была доста разнообразнов, включала языки древні и нові, историчеські, точні и етико-політичеські наукы. Последні выкладали ся на третьому периодови: в семому класі: логіка, філософія, право, исторія, читаня Св. Иоанна Златоуста и Амвросія Медиоланського, геометричеська копійовка місности; в восьмому – народноє и державноє газдувство, исторія и догма римського права, фізика и артилерія; в девятому – російскоє гражданськоє и кримінальноє право и практичеськоє судопроизводство, Литовськый статут, фізика и фортифікація.

У споминах знамого ученого П. Г. Редкина (будущого ректора імператорського Санкт-Петербурзького универзитета), воспитаника Ніжинской гимназиі, час директоруваня Кукольника постає «в самом розовом свете». Кукольник приучував ученикув «к собственному своему семейству, проводя с ними неотлучно все часы дня… Частыми беседами своими, исполненными отеческой внимательности, нежности, дружеской простоты, педагогической опытности, живой занимательности, обширной учености, плодотворной образованности, он очищал чувствования, развивал ум, смягчал сердце и укреплял волю питомцев своих, направляя их ко всему прекрасному, истинному, высокому и доброму».

Выкладав Василь Кукольник в Ліцеі спочатку єден из помочув свого сына Платона (в будущому - доктор права, заслуженого професора Виленського универзитета) . Из петербурзькых професорув, котрых Кукольник покликав на роботу в гимназію, многі ся отказали. «Это был первый и слишком чувствительный удар добросовестному педагогу. Надежды - разом были уничтожены; средства – отняты; к тому присоединилась тяжкая скука ученого, совершенно изолированного, потому что не только общество, но и те, которые должны были служить ему помощниками, не могли вполне понимать видов его, разделять его мысли и чувства, и тоска – слишком скоро потрясла чувствительный организм. Он впал в гипохондрию, быстро и неотразимо увлекшую его в преждевременную могилу», - так писав Нестор Васильович Кукольник (драматург, поет, белетрист, творы котрого были популярними в 1830 – 1840-х роках) у споминках про свого отця. При всюй своюй любови до нового діла, Кукольник не выдержав одрива од Петербурга, де ся обстали його універзитетські цімборы. 6 фебруара 1821 рока В. Кукольник совершив акт суіцида – увер ся з оболока третього емелета. Йому было лем 56 рокув...

Похороненый Василь Григорович у Ніжинскому монастырьови, по настаюваню єдинственного у Ніжине його друга - архимандрита Віктора. «Дело о смерти Василия Кукольника» в архівах было зничтожено.

Будучи карпаторусином, Кукольник вірно служив туй отцюзнині, котра го прихистила, дала му роботу и хліб: «Посвятив большую часть моей жизни на службу сему Государству, и приближаясь уже к преклонности лет, зная при том происхождение предков моих от знаменитой некогда отрасли великого Российского народа, возжелал я и постановил избрать навсегда Россию отечеством для себя и для своего потомства…».

Юрій Шипович
Новини Закарпаття

Zdroj: http://transkarpatia.net/transcarpathia/our-news/print:page,1,16799-oni-proslavili-rusinskyy-narod-vasil-kukolnik.html

Aktuality

Zobraziť všetky
30.04.2026

Dve percentá, jeden spoločný cieľ 

Podporte nás 2 % z vašich daní a buďte súčasťou nášho úsilia o zachovanie a šírenie neznámej histórie Rusínov.  Vaša podpora je pre nás cenná – ďakujeme za dôveru! Notársky centrálny register určených právnických osôb Informácie o určenej…
Kategória: Aktuality
Čítať ďalej
10.03.2026

Archív: Rodák z Podkarpatskej Rusi Mikuláš Popovič získal ocenenie Česká hlava

Virológ Mikuláš Popovič, ktorý sa narodil ako československý občan vtedajšej Podkarpatskej Rusi, získal v roku 2013 cenu Patria v rámci projektu Česká hlava. Vedca pôsobiaceho na Marylandskej univerzite v USA ocenili za dlhoročný výskum vírusu H…
Kategória: Aktuality
Čítať ďalej
10.03.2026

Rozhovor: Pešiak, ktorý objavil HIV

Eva Bobůrková,  13. 2. 2014  Nové neznáme smrteľné ochorenie bolo opísané v roku 1981. Po pôvodcovi AIDS pátral aj Čechoslovák (Rusín) Mikuláš Popovič. A úspešne. V roku 1984 identifikoval vírus HIV a vytvoril aj prvý test na prít…
Kategória: Aktuality
Čítať ďalej
06.03.2026

Vladyka Milan Lach SJ bol vymenovaný za eparchiálneho biskupa Bratislavskej eparchie

ISPA Metropolia Dnes napoludnie Vatikán oznámil, že Svätý Otec Lev XIV. prijal zrieknutie sa úradu eparchiálneho biskupa vladyku Petra Rusnáka, ktorý v septembri minulého roka dovŕšil kánonický vek 75 rokov a za jeho nástupcu menov…
Kategória: Aktuality
Čítať ďalej
05.03.2026

Pozvánka na premiéru:  Predavač dažďa / Продавач доджу

1 hodina 40 minút • Premiéra: 5. marca 2026 Originál: Predavač dažďa štvrtok 12. 3. 2. premiéra Veľká scéna Dážď sa kúpiť nedá. To však neznamená, že ho niekto nemôže predávať. Je leto, sucho a práve padol ďalší teplotný rekord. Pri va…
Kategória: Aktuality
Čítať ďalej
04.03.2026

Lemkovia vytvárajú „Hołos“. O kultúre, ktorá nezanikla

autorka: Julia Pańków         "Chcela som ukázať, že my, mladí Lemkovia, sme schopní vytvoriť dielo, ktoré je relevantné pre našu dobu. Že máme čo povedať a že náš hlas je dôležitý,“ hovorí Daria Kuziak, autorka prvej lemkovskej ope…
Kategória: Aktuality
Čítať ďalej

Naše obce

Zobraziť galérie

Ujko Vasyľ


Kupuje soj ujko Vasyľ lystok/vstupenku na vystupiňa PUĽSu.
-To naisto lystok do šory, kotra je najblyže ku javisku?
-Hej, naisto... Kiby zme vam prodaly iši o falatok blyže, ta by zme vas musily prypysaty na plagaty miži akteriv...
Zobraziť viac
Náhľad publikácie

Československý svět v Karpatech

Československý svet v Karpatoch

Čechoslovackyj svit v Karpatach

Reprezentatívna fotopublikácia
Objednať