Recenzie: Dokumentárny film Podkarpatská rusínska maliarska škola 

(28 min, © ZIRS-RTVS, 2019,  réžia a kamera: Igor Sivák, scenár: Ivan Pop, komentár: Peter Rúfus, strih: Alan Bezák, producent: Ján Lipinský)


jazyk: slovenský
titulky: anglické, maďarské, rusínske  

Josif Bokšaj na adresu podkarpatskej mladej výtvarnej generácie vyslovil  veľmi závažný úsudok: „Mladá podkarpatská generácia by sa mala zahĺbiť do odborného štúdia, aby aj z našej malej zeme vzišli veľkí majstri, na ktorých sa bude celý svet dívať s úctou. Náš kraj poskytuje veľmi mnoho materiálu pre umelecké spracovanie: jeho horám, dolinám a ľudu sa nevyrovná žiadny kút na svete. Verím, že ak sa niekomu podarí zachytiť v plnej kráse umeleckého spracovania tiež našu rusínsku dušu, vznikne typické špeciálne umenie Rusínov.

Podkarpatská Rus je čarokrásna krajina, plná dobrých, no dejinami ťažko skúšaných ľudí. Nečudo, že pri získaní relatívnej slobody po začlenení do Československa sa tamojšia umelecká komunita vyjadrila najmä vizuálne, prostredníctvom obrazov. Dokument je ich plný a sú ozaj nádherné, pripomínajúce to najlepšie z postimpresionistickej vlny a následných avantgárd, no obohatená práve o podkarpatsky špecifický rozmer. Je fajn, že autori potlačili syndróm rozprávajúcich hláv na nevyhnutné minimum a nechali prehovárať samotné diela a ich detaily. Komentár však obsahovo vypovedá všetko podstatné, vrátane smutného regresu po roku 1945, kedy bolo územie začlenené do ZSSR, kde v umení vládol tuhý socialistický realizmus a ideové udavačstvo, čo sa naplno prejavilo v živote i diele všetkých v dokumente menovaných výnimočne nadaných maliarov. 
(Radko, 07.01.2021)

Ako rusínski umelci doplatili na stratu Podkarpatskej rusi a po pripojení k Sovietskemu zväzu sa mohli prispôsobiť tvorbe v predpísanom štýle reálneho socializmu alebo tvorbu ukončiť. Aj tých dvadsať rokov slobody do roku 1939 im umožnilo vytvoriť diela, nad ktorými sa odborníci pozastavujú aj dnes. Hoci neholdujem maliarskemu umeniu, tú polhodinku som si pozrel sa záujmom. 
(Autogram, 08.09.2019)

zdroj: 
https://www.csfd.sk/film/760716-podkarpatska-rusinska-maliarska-skola/recenzie/

foto: Ilustračné

*******

Рецензії: Документальний фільм Підкарпатська русинська школа живопису 

(28 хв, © ZIRS-RTVS, 2019, режисер і оператор: Ігор Сівак, сценарій: Іван Поп, коментарі: Петер Руфус, редактор: Алан Безак, продюсер: Ян Липинський)
мова: словацька  
субтитри: англійські, угорські, русинські  

Йосип Бокшай висловив дуже серйозне судження про молоде мистецьке покоління Підкарпаття: "Молоде покоління Підкарпаття повинно зануритися у професійне навчання, щоб наша маленька країна також дала великих майстрів, на яких з повагою дивитиметься весь світ. Наш край дає величезний матеріал для художньої творчості: його гори, долини і люди не мають собі рівних у жодному куточку світу. Я вірю, що якщо комусь вдасться вловити у всій красі художньої обробки і нашу русинську душу, то виникне типове особливе мистецтво русинів.

Підкарпатська Русь - чарівна країна, повна добрих людей, але жорстоко випробувана історією. Не дивно, що, отримавши відносну свободу після входження до складу Чехословаччини, місцева мистецька спільнота виражала себе переважно візуально, через картини. У документальному фільмі їх повно, і вони справді прекрасні, нагадують найкраще з постімпресіоністичної хвилі та наступних авангардів, але збагачені лише специфічно підкарпатським виміром. Добре, що автори звели синдром балакучих голів до необхідного мінімуму і дозволили говорити самим роботам та їхнім деталям. Коментар, однак, розповідає все, що є суттєвим за змістом, в тому числі про сумний регрес після 1945 року, коли територія була інкорпорована до складу СРСР, де в мистецтві панував жорсткий соціалістичний реалізм та ідеологічні доноси, що повною мірою відобразилося на житті та творчості всіх винятково талановитих художників, названих у фільмі. 
(Радько, 07.01.2021)

Як русинські митці, вони пережили втрату Підкарпатської Русі, а після приєднання до Радянського Союзу могли пристосуватися до роботи в заданому стилі реального соціалізму або припинити творчість. Навіть двадцять років свободи до 1939 року дозволили їм створити роботи, над якими досі розмірковують експерти. Хоча я не є прихильником живописного мистецтва, я з цікавістю переглянув цю півгодинну програму. 
(Автограф, 08.09.2019)

Translated with DeepL.com (free version)

*******
Reviews: Documentary film Subcarpathian School of Rusyn Painting 

(28 min, © ZIRS-RTVS, 2019, director and director of photography: Igor Sivák, screenplay by Ivan Pop, commentary: Peter Rúfus, editor: Alan Bezák, producer: Ján Lipinský)
language: slovak
subtitles: english, hungarian, rusyn  

Josif Bokšaj made a very serious judgement about the young artistic generation of Subcarpathia: "The young generation of Subcarpathia should immerse themselves in professional studies so that our small country will also produce great masters, whom the whole world will look upon with respect. Our region provides a great deal of material for artistic workmanship: its mountains, valleys and people are unmatched in any corner of the world. I believe that if someone manages to capture in the full beauty of artistic processing also our Rusyn soul, a typical special art of the Rusyns will emerge.

Subcarpathian Rus is a charming country, full of good people, but sorely tried by history. It is no wonder that, in gaining relative freedom after incorporation into Czechoslovakia, the local artistic community expressed itself mainly visually, through paintings. The documentary is full of them, and they are truly beautiful, reminiscent of the best of the post-impressionist wave and subsequent avant-gardes, but enriched with just a Subcarpathian-specific dimension. It's good that the authors have kept the talking heads syndrome to a necessary minimum and let the works themselves and their details do the talking. The commentary, however, tells all that is essential in terms of content, including the sad regression after 1945, when the territory was incorporated into the USSR, where rigid socialist realism and ideological denunciation reigned supreme in art, which was fully reflected in the life and work of all the exceptionally talented painters named in the documentary. 
(Radko, 07.01.2021)

As Ruthenian artists, they suffered the loss of Subcarpathian Rus and after the annexation to the Soviet Union they could adapt to work in the prescribed style of real socialism or stop creating. Even the twenty years of freedom until 1939 allowed them to create works that are still pondered by experts today. Although I am not a fan of painterly art, I watched that half hour with interest. 
(Autograph, 08.09.2019)

Translated with DeepL.com (free version)

*******

Vélemények: Dokumentumfilm Kárpátaljai Ruszin festőiskola 

(28 perc, © ZIRS-RTVS, 2019, rendező és operatőr: Igor Sivák, forgatókönyv: Ivan Pop, kommentár: Ivan Pop: Peter Rúfus, vágó: Alan Bezák, producer: Ján Lipinský)
nyelv: szlovák
felirat: angol, magyar, ruszin  

Josif Bokšaj nagyon komolyan ítélte meg Kárpátalja fiatal művésznemzedékét: "Kárpátalja fiatal nemzedékének el kellene mélyednie a szakmai tanulmányokban, hogy kis hazánk is nagy mestereket teremtsen, akikre az egész világ tisztelettel tekint majd. Régiónk rengeteg anyagot nyújt a művészi alkotáshoz: hegyei, völgyei és emberei páratlanok a világ bármely szegletében. Hiszem, hogy ha valakinek sikerül a művészi feldolgozás teljes szépségében megragadni a mi ruszin lelkünket is, akkor létrejön a ruszinok jellegzetes, különleges művészete.

Kárpátalja Rusz egy bájos ország, tele jó emberekkel, de a történelem megpróbáltatta. Nem csoda, hogy a Csehszlovákiába való beolvasztás utáni viszonylagos szabadság elnyerésével a helyi művészeti közösség elsősorban vizuálisan, festményeken keresztül fejezte ki magát. A dokumentumfilm tele van ilyenekkel, és ezek valóban gyönyörűek, a posztimpresszionista hullám és az azt követő avantgárd legjobbjaira emlékeztetnek, de éppen egy kárpátaljai sajátossággal gazdagodva. Jó, hogy a szerzők a szükséges minimumra szorították a beszélő fejek szindrómáját, és hagyták, hogy maguk a művek és azok részletei beszéljenek. A kommentár azonban mindent elmond, ami tartalmi szempontból lényeges, beleértve az 1945 utáni szomorú visszafejlődést, amikor a területet a Szovjetunióhoz csatolták, ahol a művészetben a merev szocialista realizmus és az ideológiai denunciálás uralkodott, ami a dokumentumfilmben megnevezett kivételes tehetségű festők életében és munkásságában teljes mértékben tükröződött. 
(Radko, 2021.01.07.)

Ruszin művészekként elszenvedték a Kárpáti Rusz elvesztését, és a Szovjetunióhoz való csatolás után alkalmazkodhattak a reálszocializmus előírt stílusához, vagy abbahagyhatták a munkát. Még az 1939-ig tartó húsz év szabadság is lehetővé tette számukra, hogy olyan műveket alkossanak, amelyeken ma is elgondolkodnak a szakemberek. Bár nem vagyok rajongója a festőművészetnek, mégis érdeklődéssel néztem ezt a félórát. 
(Autográf, 2019.09.08.)

Translated with DeepL.com (free version)