Štefan Suchyj: Pesimističnyj optimista

Песімістічный оптіміста

Коло шанцу при дразі лежыть чоловíк, коло нього ташка. Авта мигають раз дол0в, раз горí, но ани єдн не застановить. Можно нерушанлива особа зажыла гаварíю, наісто помочí їй треба і ту єднo із авт застановлять ся коло лежáчого.

Шоферь ся му здоровкать і тот ку ньому здолы протерать очі, спокойні одповідать на поздрав.

Нич вам не є?

Кус єм стрaпленый, бо уж дас пятнадцять кілометрів ідý пішо, та-м собí ліг оддыхнути.

Оддыхати є часу, як повмирáєме. Де сьте ся выбрали?

До Гумéнного, повідать.

А тот му ознамлює радостну новину, же мать щастя, бо ай він з автом тыж мать намíрено до Гумéнного.

Сидять в авті, покрай драгы мигаються валалы і поля а стопáрь повідать, же ся вертать із шпыталю без коруны, зато ся домíв выбрав пішо.

Лем сі з того нич не робте а будьте, чоловіче, оптіміста. видите, мате щастя, бо-м вам застановив.

Але перед тым єм за Кошыцями стояв дас годину і махав єм рукв, но нихто на ня ани не посмотрів.

А з чім сьте были у шпыталю, кідь мож знати?

Хлопе, мам я із собoв велику ґалибу, але, хвала богу, планне поминуло. Вылічів єм ся із раковины, а думав єм, же уж прийшлá моя кончіна.

Шоферь му гварить, же мать щастя а можно, же до церкви ходить, та му господь бог помыгать.

Ньит, ньит, не ходжу, церьковный хлоп я не єм. Не было кoли, требало діти годовати, четверо сьме мали, по Чехах єм ходив зарабляти грошы.

А діти што?

Вшыткы ся порозходжали поза граніці, зістaв єм сам.

Та холем ся вам женá порaдує.

Чія?

Ваша.

Моя ня охабила а жыє на віру з другым. Гварить, же жобракá не буде годовати.

Шоферь го сáнує.

Стопáрь му повідать, як з ним присягана выбабрала, же выбрала із вкладовой книжкы вшыткы грошы, докінця ай його мобіл взялá, перины позабирала.

Лем сі з того нич не робте а будьте, чоловіче, оптіміста.

Стопáрь му одповідать, же му за тов бештійов не є нияк тяжко, бо із Ужгороду приходжать ку ньому кажды два тыждні подомова продавачка і ся планують взяти. Акурат тых перин шкода.

То нич зато, гварить шоферь. Лем кiбы сьте даяк знали ку коруні прийти.

Но, так то в днешній тяжкій крізі не буде легкé.

Вы то докáжете, лем будьте оптіміста. А тепéрь вас зву на обід ген до той їдальні.

Якый удив постигнув шоферя, кідь ся стопáрь по скінчіню обіда прияв, же чáшникови заплатить за обидвох. Та з чім заплáтите, кідь вы пінязей не мáєте?

Та представте собі, же-м коло того шанцу, де-м одпочівáв, нашов піняженьку із трідцять єврами.

Боже, вам завиджу!

Што таке?

Шестя! Не похoпили сьте? Вы мýсите быти оптімістом.

А прошу вас, што то значіть - оптіміста? - просить ся заганьблено стопáрь.

Як бы-м вам повíв... То є такый, котрый вірить, же му колись добрі буде, же ся народив на щастній планеті, же го у жывоті чекать щі велика радість.

Йой, та я тому не вірю. Мі ніґда добрі не было, ани уж не

буде.

Не бáнуйте а вірьте завтрйшньому дньови.

Гвáрите, же оптіміста... Гей, гей... А хто не є оптіміста, та як ся такый зве?

Но, то є песіміста, высвітлює шоферь фолксваґену.

Уж то так даяк буде, же я єм тот песіміста, додáсть стопáрь і взбыхне нелегко.

То нич зато, лем абы сьме были здравы.

Потім ініціятівный шоферь оберне бісіду на несправодливість світа, же єдным не дость міліонів, а другы мусять смітны кошы выберати. Позерайте, гварить, як прийшли до Михаловець, якы каштелі набудовали.

Лем їм не завидьте, най собí мають, ай так нихто два світы не пережыє, акурат лем єдéн. Мі ся тыж обышлo як на вoлоску, же-м утíк перед смертьов.

Знате, што я ся мусив надерти на того фолксваґена, што у нім сидимé? А дахтo ани пальцьом не кыне, а грошы ся самы на нього ліплять.

Будьте оптіміста, як вы гвáрите.

Вшыткого мають, ненажерливці. Посмотьте ся там на тотo авто...

На котрé?

На тамтo ген перед тов вілов.

Перед котрoв?

Там перед тов жовтов...

Позір, каміoн!

І ся стала гаварія. Гаварія такá силна, же з осoбного авта не зістало єдиной цілoй сýчасти. Шоферь, як ай авто - дотрепаны на кал, на бoлото, а на стопарьови пару там шкрябанинок.

Вы мате з пекла щастя, гварить му пофачованый шоферь, як го стопáрь прийшoв посмoтріти до шпыталю.

Ньит, ньит, то вы мате быти щастный, же сьте зістали при жывоті.

А новá жена як?

Вшытко на порядку.

Так видите, же мам правду.

Можно, же мате, але я ай так хочу зістати оптімістом песімістіцькым.

Štefan Suchyj zo zbirky eseji: Most na rikov času
Vydal: Spolok rusyňskych pisateľiv (2009)