Vŷšla nova knyžka Jurka Charytuna

V tŷch dňach vŷšla nova knyžka jednoho iz najplodnišŷch rusyňskŷch pysateliv na Slovakiji – Jurka Charytuna. Knyžku, kotru ilustrovala Eva Іlkovičova, vŷdalo Občaňske združiňa Kolŷsočka – Kolíska i maje nazvi Našŷ spivanočkŷ, jak ďivčat vinočkŷ.

Jurko Charytun zberav po rusyňskŷch selach iz svojov mamkov, a v poslidnich rokach iz svojim sŷnom dakiľko rokiv žartovnŷ spivanočkŷ, kotrŷ, jak pyše za vŷdavateľa knyžkŷ Ľuba Kraľova, vŷpovidajuť o humori našŷch predkiv, jakŷ i v ťažkŷch žŷvotnŷch uslovijach znaly s’a zasmijaty, zabavyty v tanc’u i v spivi.

„Spivanočkŷ kurtŷ, ne dovhŷ, rimujuť s’a, možeme sobi jich dobri zapamjataty. Takŷ i melodiji, až ťahnuť do tanc’u. Každa strofa – figeľ i žart. Ta chto bŷ jich ne ľubyv…. Jak chlopci začaly hraty na ustnŷch harmonikach (nazŷvaly jich torombŷ), prybihly ku nym divčata i spivaly. Orchester i chor! Slova v tŷch spivankach ne bŷly uražlyvŷ, a osobŷ, o jakŷch s’a spivalo, bŷly vŷdumanŷ, nepravdyvŷ, imaginarnŷ. Zato s’a nychto ne hnivav. Bŷla z nych radosť i smich. A kiľko bŷlo robotŷ! Na jednu melodiju mož bŷlo zaspivaty veľo, preveľo spivanočok. O tim ditočkam može rozpovisty babka, didko, ale i rodiči. Take bohatstvo, jak naš folklor, to hrudočkŷ zlata, jakŷ može ne našly any zlatokopŷ na Klondajku. Treba hľadaty pišnyčok do svoho studnyčka, čer’pnuty z ňoho, napyty s’a, ponuknuty druhŷch, potišŷty,“ pyše v speredslovi avtor novoj publikaciji.

Rusyňskŷ narodnŷ žartovnŷ spivankŷ, kotrŷ teper’ vŷchoďať knyžno, majuť i notovŷ zapysŷ. Za slovamy Charytuna s’a melodiji kolo nych povtor’ovaly, zato notŷ ne suť pry každij spivanci. Vŷdavateľ maje nadiju, že učiteľkŷ v školach v rusyňskŷch selach, abo folkloristŷ v narodnŷch ansambľach ci grupach schosnujuť žartovnŷ spivankŷ v svojich programach i choreografijach na potišiňa publikŷ.

Jurko Charytun sluchav i zapysovav žartovnŷ spivankŷ od svojich trydc’aťoch pryjateliv i znakomŷch, kotrŷch spoznav pry navščivach mnohŷch rusyňskŷch sel na severovŷchoďi Slovakiji – od Stryhovc’a v okresi Snyna až po Zavadku v okresi Gelnic’a. Medži tŷma, kotrŷ avtorovy pomohly zozberaty toto narodne bohatstvo suť ľudy jak Іvan Bandurič, Petro Begenij, Anna Halgašova ci Anna Uhľar’ova.

„Vir’u, že i našŷ škoľari najduť takŷ perlŷ – dorohocinnosty, zapyšuť jich, žebŷ ostaly pro dalšŷ generaciji i ne vpaly do zabŷťa. Možuť z nyma vŷstupyty na rokovynach – jubilejnŷch oslavach vznyku svoho sela ci mista, na združiňu rodičiv, na inšŷch oslavach i svjatach… Bude to potichov pro nych samŷch, ale i pro rodičiv, učiteliv, a staršŷm ľuďam prypomjanuť jich molodŷ rokŷ, jak s’a kolys’ zabavľaly,“ pyše Jurko Charytun i mŷ s’a ku tŷm slovam prydavame.

PETRO MEDVІĎ