Vstupnŷ rezuľtatŷ spysu: Lemkiv v Poľščŷ 12 700 osib

Ne zname lem jak maje s’a sprava z lemkivskŷm jazŷkom. І o toto možeme s’a bojaty.

Holovnŷj Statystyčnŷj Ur’ad (HSU) vkincy opryľudnyl vstupnŷ rezuľtatŷ Nacyjonaľnoho Povseľudnoho Spysu 2021 r. odnos’ačŷ s’a do nacyjonaľno-etničnoj strukturŷ i jazŷka domašnich kontaktiv.

Z informacyi, jaka opublykuvana bŷla 11. kvitňa/apriľa 2023 r., vŷnykat, što Lemkiv v Poľščŷ jest ok. 12 700 osib. Mož toto rachuvaty jak naš nacyjonaľnŷj uspich, kjed že v porivnaňu do poperedňoho spysu to zbiľšŷňa čŷsla o kus biľše jak 2 000.

Po pravdi, jest nas biľše, jak rachuvaly našŷ pesymistŷ, abo meňše – jak dumaly o tŷm optymistŷ.

Lemkiv biľše jak dekadu tomu
Z pryvedenŷch danŷch ide jeden osnovnŷj vŷsnovok: jest nas biľše jak pered des’aťoma rokamy. Choc može s’a toto zdavaty kus čudne (kjed vozmeme choc-bŷ do uvahŷ riven asimiľacyi za ostatňu dekadu cy fakt, što pokoliňa urodženciv Lemkovynŷ odchodyt do vičnosty) to takij rezuľtat treba nam všŷtkŷm braty za naš spiľnŷj uspich. V 2011 r. osib, jakŷ zadekľaruvaly lemkivsku nacyjonaľnu prynaležnist, bŷlo v sumi 10 531, v tŷm 5 612 tŷch, jakŷ dekľaruvaly lemkivsku jak jedynu nacyjonaľnist, 7 086 jak peršu abo jedynu, a 3 445 jak druhu.

V spysi v 2021 r. (podibni jak v 2011 r.) – prynaležnist osib do odpovidňoj nacyjonaľnoj abo etničnoj sospiľnosty bŷla okrysľana v ramkach svobidnoj dekľaracyi. Jak i predše, v poslidnim spysi spysujučŷ s’a hodnŷ bŷly zadekľaruvaty dvojnu nacyjonaľnu prynaležnist.

Jak informuje HSU, v opryľudnenŷm opracuvaňu opublykuvanŷ bŷly najčŷslennijše reprezentuvanŷ nacyjonaľno-etničnŷ grupŷ v Poľščŷ. Vstupnŷ rachunkŷ spysu vkazujut što osib, jakŷ zadekľaruvaly poľsku nacyjonaľnist, bŷlo všŷtkoho 37 149,5 tys., što daje 97,7 % zahaľnoho čŷsla žŷteliv Poľščŷ, a osib, jakŷ zadekľaruvaly inču jak poľska nacyjonaľnu identyfikacyju – 1 339,6 tys. (značŷt – 3,5%).

Osib, jakŷ jak peršu identyfikacyju zadekľaruvaly v peršŷm zvidaňu lemkivsku etničnu prynaležnist, podľa vstupnŷch rachunkiv jest 8 600. Zato tŷch, jakŷ lemkivsku nacyjonaľnist podaly pry druhij identyfikacyi (zadekľaruvana v druhŷm zvidaňu) jest 4 100 osib. Sumaryčno – podľa tŷch vstupnŷch rezuľtativ – všŷtkŷch nas Lemkiv v Poľščŷ maje bŷty blyzko 12 700 osib.

Pokľa sut to lem vstupnŷ danŷ, ne zname jak točno rozkladajut s’a nacyjonaľnŷ dekľaracyi osib, jakŷ podavaly prynaležnist do lemkivskoho narodu. Faktom jest, što jak peršu dekľaracyju lemkivskoj nacyjonaľnoj prynaležnosty podala perevažajuča biľšist. Jak druhu že – dekľaruvala jej takoj polovyna meňše spysuvanŷch. Z detaľnŷch rezuľtativ, kotrŷ – majme nadiju – vnet s’a vkažut, povynnŷ sme doznaty s’a, kiľko osib dekľaruvalo jak druhu inčŷ (popry lemkivskij) nacyjonaľnosty, vraz z tŷm, jakŷ to bŷly dekľaracyi. Povynnŷ sme tiž poznaty čŷslo tŷch spysuvanŷch žŷteliv, jakŷ dekľaruvaly vŷkľučno lem lemkivsku nacyjonaľnu prynaležnist.

HSU opublykuval tiž strukturu najčastijše podavanŷch jazŷkiv chosnuvanŷch v domašnich kontaktach. Na žaľ, v tij strukturi ne našol s’a lemkivskij jazŷk. Ne vistyt to radše nyč dobroho – kjed že našoho jazŷka nit sered najčastijše dekľaruvanŷch v našŷch domašnich (pryvatnŷch) kontaktach. Jest prypustnŷm, što lemkivskij jak ridnŷj jazŷk zadekľaruvalo meňše respondentiv jak sumaryčne čŷslo všŷtkŷch Lemkiv.

Sme Lemkŷ (Rusynŷ), Ja Lemko
Vstupnŷ rezuľtatŷ Nacyjonaľnoho Povseľudnoho Spysu 2021, choc opublykuvanŷ takoj dva rokŷ po joho provediňu, možut vkazuvaty na naš nacyjonaľnŷj i do toho spiľnŷj uspich.

Prypomnyjme, što velykŷm i v istoryi Rusyniv vŷňatkovŷm uspichom bŷlo toto, što do zainicyjuvanoj Rusynamy na Slovacyi sospiľnoj kampanii Sme Rusynŷ prylučŷly s’a okrem nas – Lemkiv v Poľščŷ – i Rusynŷ v Čechach, Serbii, Chorvacyi i v Rumunii. Schosnuvaňa jednoho vizuaľnoho konceptu i sloganu pidkryslylo važnist spilpracŷ Rusyniv žŷjučŷch v rižnŷch enkľavach v ramkach deržav Evropŷ. Kampanija Sme Lemkŷ bŷla zato časťu velykoj zahaľnorusyňskoj kampanii.

Zavďakŷ spilpracŷ z inčŷma našŷma organizacyjamy vedenŷ bŷly kampanii, jakŷ promuvaly potrebu spysuvaňa i dekľaruvaňa svojoj dostomennosty. V Poľščŷ, okrem kampanii Sme Lemkŷ, kotru najaktyvnijše velo Stovaryšŷňa «Ruska Bursa» v Gorlyc’ach, do jakoj dolučŷlo tiž Stovaryšŷňa Lemkiv, vedena bŷla iščŷ jedna kampanija, organizuvana čerez seredovysko molodŷch aktyvistiv z Vroclavja – pid nazvom JaLemko.

Viryme, što obi kapmanii spryčŷnyly s’a gu tomu, što (jak vydno) jest nas kus biľše. Ostaje nam tiž viryty, što našu najvažnijšu kuľturovu cinnist – ridnŷj lemkivskij jazŷk – ostatočno zadekľaruvalo cy ne meňše čŷslo žŷteliv Poľščŷ. Ždeme oficyjaľnŷch i detaľnŷch rezuľtativ.

Severyjan Kosovskij,  Visty

žridlo:
https://www.lem.fm/vstupny-rezultaty-spisu-lemkiv-v-polshhy-12-700-osib/